457- تماشاچی‌ها

دست کم 20 سال است که از دیدن مسابقات ورزشی و به طور خاص فوتبال‌زدگی، رویگردان شده‌ام. مگر این که ورزش پایه مانند دو یا شنا یا ژیمناستیک یا چیزی شبیه آن، در حد اعتدال ببینم. هرچندماه یکبار. اما چنین دریافته‌ام که فوتبال یا به عبارت کلی، نظام ورزشی یک کشور، می‌تواند به‌خوبی نشانگر فرهنگ و اقتصاد و سیاست و روحیات مردمان و مسوولان آن کشور هم باشد.

مثلا در همین دبی، بسیار کم پیش می‌آید که یک خاورمیانه‌ای را در حال ورزش صبحگاهی ببینید. ولی این کار برای یک زن یا مرد اروپایی همانقدر عادی شده است که مسواک‌زدنش. تفاوت بدن‌ها هم کاملا نشانگر تفاوت فرهنگ‌هاست. بسیار کم پیش می‌آید که یک شهروند اروپایی جوان یا میان‌سال، بدقواره باشد. اما «بعضی‌ها» که می‌شود حدس زد معمولا از کدام کشورها هستند آن‌قدر بدقواره‌اند که معلوم است بیشترین سوزاندن کالری‌شان احتمالا زمانی است که داخل خودرو می‌نشینند یا پیاده می‌شوند. دیگر بعد از آن مواد غذایی است که وارد بدن مبارک می‌شود تا زمان خواب.

تماشاچی‌های ورزشی هم نشان‌گر روح کلی مردم آن کشور هستند. مثلا تماشاچی ایرانی فوتبال را در نظر بگیرید. خودش ورزش نمی‌کند، اهل کرکری و رجزخوانی است، به هیچ وجه تحمل باخت را ندارد، دوست دارد با دعای خیر او تیمش برنده شود، تمام خوبی‌های یک بازیکن را با یک اشتباه فراموش می‌کند و کاش فراموش کند، تا چهارتا فحش ناموسی ندهد دلش خنک نمی‌شود، تخریب‌گر است، به هیج وجه اهل تشویق مداوم تیمش نیست. حاضر است سر به تن هیچکسی نباشد تا تیمش یک گل بزند، نیمکت‌نشینی بازیکن محبوبش برایش ناگوارتر از سقوط هواپیما و زلزله و سیل است، منتظر  که صحنه‌ای خلق شود و هیجانی در او ایجاد شود، بعد که این تب فروکش کرد دوباره سکوت است و سکوت تا صحنه‌ای دیگر و تبی دیگر ...

بدتر این که افراد روشنفکر و اهل مطالعه طرفدار فوتبال یا ورزش دیگری بشوند تا به مدد منطق و بیان و سوادشان، شروع به توجیه این رفتار هم بکنند. آنها هم هنگام دیدن فوتبال به همین سطح تنزل می‌کنند. همین افرادی که برای درک یک پدیده‌ی سیاسی یا فلسفی یا اجتماعی مو را از ماست می‌کشند و آسمان و زمین را به هم می‌پیچند تا نکته‌ای را رد یا اثبات کنند، هنگام فوتبال‌دیدن تبدیل به همان آدم تماشاچی رایج می‌شوند ... بعد هم که بگویی قربان، شما برای اثبات فلان نکته‌ی فلسفی، سر و ته متقدمین و متاخرین را به هم گره زدی، حالا چه شد که برای رنگ لباس این تیم و آن تیم اینقدر غیرتی شدی، پاسخ می‌شنوی که چه می‌شود کرد، علاقه است داداش، اصلا تو می‌فهمی علاقه به فوتبال یعنی چه؟ این هم یک پاسخ غیرمنطقی از یک فرد منطق‌پرست...

همانا که نظام ورزشی یک اجتماع، آینه‌ای راستین برای آن اجتماع است.

  
نویسنده : علی ; ساعت ۱:٢۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/۱۱/٢٦