380- عدم قطعیت

همیشه هنگامی که  اصل عدم قطعیت هایزنبرگ (Uncertainty Principle) را می‌خواندم، حکیمی فرزانه با ریشی انبوه و موهایی جوگندمی – آنچنان که در قرن نوزدهم بین دانشمندان رسم بوده – در نظرم می‌آمد.

 

شگفت آن که چند روز پیش یکدفعه متوجه شدم که هایزنبرگ این اصل شگفت‌آور را در سن 25 سالگی (1926) مطرح کرده و به خاطر آن در 31 سالگی (1932) نوبل فیزیک گرفته است. در حقیقت شیفتگی من نسبت به این اصل، باعث شده بود هیچوقت توجهی به کمیت‌های تاریخی آن نداشته باشم.

 

دنیای عجیبی است که جوانی در این سن، اصلی را بنیان‌گذاری کند که دانش فیزیک و اصولا دیدگاه انسان به هستی را اینچنین زیرورو کند. من همسن و سال همان دوران هایزنبرگ هستم و حس می‌کنم چه فاصله‌ی غبطه‌آوری است میان امثال من و امثال او.

 

* این اصل بیان می‌کند که تعیین مکان یا سرعت یک ذره، به صورت هم‌زمان، غیرممکن است. این اصل و دیگر دیدگاه‌های موجود در مکانیک کوانتومی و قوانین نسبیت انیشتین، مبانی فیزیک کلاسیک را درهم ریختند و جهان ماشین‌وار و قابل پیش‌بینی قرن نوزدهمی را که دیگر همه‌چیز را می‌دانست و همه‌ی اسرار را کشف کرده بود درهم شکست.

** البته برخی به‌راحتی این دیدگاه هایزنبرگ را به این نتیجه کلی تعمیم می‌دهند که هیچ‌چیز قطعی نیست، همانطور که نظریه نسبیت انیشتین را هم به‌سادگی تبدیل به جمله «همه‌چیز نسبی است» می‌کنند که البته، برداشت‌هایی سطحی از این نظریات است.

  
نویسنده : علی ; ساعت ٧:٥٠ ‎ق.ظ روز ۱۳۸۸/٧/٢٠
تگ ها :