163- کشک و بادمجان سیستمی

تا جایی که دانسته‌هایم اجازه می‌دهد، فکر می‌کنم فعالیت‌های یک سازمان را می‌توان به دو دسته عمده و اصلی تقسیم کرد:

 

الف) فعالیت‌های اصلی: اصولا سازمان به خاطر اجرای آن فعالیت‌ها ایجاد شده و نشان‌دهنده اهداف و مرام و دلیل وجود سازمان هستند. مثلا هدف اصلی یک مدرسه، تربیت و آموزش دانش‌آموز است، هدف اصلی یک بیمارستان، شفای بیماران است، هدف اصلی یک بانک، ایجاد سیستم پولی بدردخور است، هدف اصلی یک شرکت تولید خودرو، تولید خودرو است ...

ب) فعالیت‌های پشتیبانی: برای کمک به فعالیت‌های اصلی ایجاد می‌شوند. بخش‌هایی نظیر مالی، اداری (البته اگر سازمان، خود یک سازمان مالی نباشد)، حمل و نقل، کارگزینی، حراست، منشی‌ها، خدمتگزاران و ...

 

به نظر من، در سازمان‌ها و بخصوص سازمان‌های ایرانی، ملاک مترقی‌بودن، پیشروبودن، توی باغ بودن، در دنیای امروز نفس‌کشیدن یک سازمان، همانا جایگاهی است که برای دسته اول و دوم قائل می‌شود. در اکثر سازمان‌های سنتی، نه تنها بخش الف اهمیتی ندارد، بلکه بخش ب اصولا تصمیم‌گیر و همه‌کاره است. مثلا بخش اداری اگر بتواند – که معمولا می‌تواند- نه‌تنها نقشه‌های فنی بخش مهندسی را که خود مهندسان را ویرایش، ببخشید تعدیل می‌کند.

 

می‌بینید که چقدر به حراست، بخش مالی‌اداری، حسابداری و ... توجه می‌شود و چگونه «قیم» سازمان می‌شوند و همه‌کاره. بعد از مدتی اصولا فراموش می‌شود که این سازمان مفلوک اصلا برای چه به وجود آمده بود. مهم‌ترین مسائل سازمان می‌شود این که نظام حقوق و دستمزد چگونه باشد، مساله مرخصی و پاداش و مزایا چه باشد، .... اصلا هدف اصلی و اصیل سازمان می‌شود کشکی که در تغار «کی بود کی بود من نبودم» ساییده شده و رفته پی کارش ... هر از چندگاهی هم به مناسبتی این کشک از تغار درمی‌آید و در کنار بادمجان شعارهای مناسبتی، کشک و بادمجانی چرب فراهم می‌شود و شعارهایی داده می‌شود و می‌رود تا نوبت بعدی و ساییدن‌ها و ساییدن‌ها ... و سازمان کاملا مخاطبانش را قربانی می‌کند و خودش نیز به‌تدریج قلب ماهیت می‌شود. مثلا شرکت خدمات مهندسی بوده، حالا شده بنگاه معاملات ملکی.

 

اگر سازمان دولتی باشد که –با چند استثنا- کلا فاتحه‌اش خوانده شده. سازمان خوبی بود. می‌ماند روشن‌کردن شمع بر مزار و خیرات خرمای پنجشنبه‌شب‌ها. بنابراین به نظر من یکی از ملاک‌های موثر در شناخت یک مجموعه خصوصا ایرانی، آنست که در اولین نگاه ببینید اتاق بغل رییس شرکت، اتاق مدیر مالی است یا نه؟ ادارات عریض و طویل کاغذپرداز چه نقشی در سازمان دارند و خلاقیت و دانش و تحقیقات چه نقشی ...

 

بدیهیات گفتم. ببخشید خیلی وقت بود مهندسی صنایعی ننوشته بودم، فکر کنم عقده شده بود.

 

پارسال پیرارسال همین روزها:

به یاد راشل 24-4-82

طبیعت و کل‌نگری 30-4-82

پزشکی‌های کل‌نگر دیگر (1) ایریدیولوژی 27-4-83

  
نویسنده : علی ; ساعت ٧:٤٠ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٤/٤/٢٧
تگ ها :